گفته‌اند كه او را نسخه‌ايست از حضرت هادى عليه السّلام ، و علامه مىگويد كه او از وكلاء امام عليه السّلام بوده است . شيخ « 1 » در فهرست فرموده كه دو پسر ريان بن صلت را كه نام يكى على و ديگرى محمد است كتابىست مشترك ميانه آن دو ، و در تعليقه از سيد ابن طاوس ( ره ) نيز توثيق او را نقل كرده ، چنان‌كه صاحب كتاب مشتركات هم وى را به وثاقت محققه ستوده است . شيخ واعظ ابو الحسن على بن زيرك قمى ، در فهرست شيخ منتجب الدين است كه وى فاضل و محدث و فقيه و روايت بسيار نموده است . قرائت كرده بر فقيه امير كا ، پسر ابو اللحيم در قزوين ، و او ملقب است به رشيد الدين ، و حسين بن على زينوآبادى از وى روايت مىنمايد . على بن صالح بن صالح ، روايت مىكند از صفار و از اشخاصى است كه از ائمه اطهار روايت نكرده‌اند . شيخ رشيد الدين على بن عبد المطلب قمى ، چنان‌كه در فهرست شيخ منتجب الدين است واعظ و فقيه بوده است .

--> ( 1 ) - شيخ اجل محمد بن حسن طوسى معروف به « شيخ طوسى » پيشواى فقهاء و مجتهدين شيعه و شاگرد بزرگ شيخ مفيد و سيد مرتضى است . شيخ در سال 408 هجرى از خراسان به بغداد آمد . در سنهء 448 بر اثر شورشى بزرگ كه از طرف عامه بر ضد شيعه درگرفت ، رهسپار نجف اشرف گرديد و در آن‌جا كه آن روز اثرى از شهر نداشت طرح نخستين حوزهء علميه شيعه را ريخت كه تاكنون نيز باقى است . شيخ به سال 460 به جهان باقى شتافت و همان‌جا نيز مدفون گشت . در بزرگوارى شيخ طوسى اين بس كه دو كتاب از چهار كتاب معتبر و مهم شيعه كه در استنباط احكام دينى مدرك و مستند فقها و مجتهدين ماست به نام ، « تهذيب » ، و « استبصار » تأليف آن فقيه عظيم الشأن است . دو كتاب ديگر « كافى » شيخ كلينى و « من لا يحضره الفقيه » شيخ صدوق است . مؤلفين كتب اربعه هر سه « محمد » بوده‌اند و به همين جهت اينان معروف به « محمدهاى سه‌گانه اوائل » در مقابل سه « محمد » نام ديگرى ، يعنى محمد باقر مجلسى مؤلف « بحار الانوار » و محمد محسن فيض كاشانى مؤلف كتاب « وافى » ، و محمد بن حر عاملى مؤلف « وسائل الشيعه » كه آن سه كتاب نيز مشتمل بر تمام اخبار اصول و فروع شيعه و مؤلفين آنها معروف به « محمدهاى سه‌گانه اواخر » مىباشند . با اين كه شيخ طوسى قريب هزار سال قبل در جهان مىزيسته و آن موقع شيعه چنان‌كه مىبايد آزادى عمل نداشته و داراى حوزه و تشكيلاتى نبوده ، در كليهء علوم اسلامى مانند فقه ، اصول ، كلام ، تفسير ، رجال ، و حديث ؛ و ادب ، سرآمد علماى عصر و استاد مسلم هر علم بوده ؛ و در تمام اين فنون كتاب نوشته و تاكنون نيز كتاب‌هاى او در شمار بهترين كتب اسلامى است . به همين جهت علماى شيعه او را پيشواى خود مىدانند و « شيخ الطائفه » مىخوانند - دو كتاب شيخ « رجال » و « فهرست » كه در آن دو رجال حديث و كتب علما و راويان اخبار شيعه را جمع‌آورى كرده از آثار معروف شيخ است . ( د )